Sjúrðarkvæði

I. Regin smiður

{FAROESE TEXT}

Grani bar gullið av heiði,
brá sínum branði av reiði,
Sjúrður vann av orminum,
Grani bar gullið av heiði.
1.
Viljið tær nú lýða á,
so er mær greint ífrá
Buðlung kong og Gunnar kong
eg kvøði um báðar tá.
2.
Viljið tit nú lýða á
meðan eg man kvøða,
um teir báðar kongarnar
og nú er um teir at røða.
3.
So glaðiliga ðrukka
teir síni jól,
sámilija sótu teir
sín tignarstól.
4.
Sigmunður eitur tann
jallsins son,
lovar hina ungu Hjerdi,
hon var hans kona.
5.
Sigmunður kongur
frá henni gekk,
Hjalprekur kongur
hana aftur fekk.
6.
Ófriður gekk á ta
heilu høll,
manniliga varðu teir
tá Buðla kongins fjøll.
7.
Ófriður gekk á kongins land;
eystur á stranð,
manniliga varðu teir
tað Buðla kongins land;.
8.
Riðu teir í bardagin,
eingin kom heim,
eftir livir Hjerdi
bæði við sorg og mein.
9.
Riðu teir í barðagin,
lótu teir sítt lív,
eftir livir Hjerdi,
Sigmunðar vív.
10.
Hjerdi hon akslar sær
kápu blá,
so gekk hon í garðin tann,
sum Sigmunðar lá.
11.
Liggur tú her, Sigmunður,
søtin mín,
eru tey nakað grøðanði
sárini tíni ?
12.
Seint manst tú, Hjerdi,
vita tær tey ráð,
gera tey smyrslini,
ið grøða kann míni sár.
13.
Sundur gekk mítt svørðið,
sundur gekk mítt spjót,
Hundinssynirnir teir
riðu mær ímót.
14.
Hundinssynirnir
skaðan gjørdu tær,
eitur var í svørðinum,
teir bóru móti mær.
15.
Tá ið eg tað
fyrsta sárið fekk,
sundur mítt svørð í
tógva lutir gekk.
16.
Tá ið eg fekk tað
annað sár,
innarlaga at hjartanum
ið hyggja av tí gár.
17.
Tak tú hesar
svørðslutir tvá,
lat tú teir til smíði at goyma
unga soni okra.
18.
Frænur eitur ormurin,
á Glitraheiði liggur.
Regin hann er góður smiður,
fáum er hann dyggur.
19.
Regin smiður býr
fyri handan á,
Honum skalt tú fáa hesar
svørðslutir tvá.
20.
Tað, ið tú hevir í vónunum,
tað er sveinsbarn,
ven tað væl við ærum upp,
og gev tí Sjúrðar navn.
21.
Eg fái ikki, Hjerdi,
snakkað longur við teg,
tí tað er mín deyðastund,
ið komin er á meg.
22.
Grátandi snúðist Hjerdi,
Sigmundi frá,
allar hennara hirðkonur
tær stóðu henni hjá.
23.
Allar hennara hirðkonur
tær stóðu henni við,
tað var frúgvin Hjerdi,
hon fell í óvit niður.
24.
Tað er enn, sum oftum var tá,
tað kom til so brátt,
jallin søkti helsótt
á teirri somu nátt.
25.
Frúgvin læt seg við barni ganga
níggju mánar sínar,
til at hennara stundum leið,
hon føddi ein svein so fínan.
26.
Frúgvin læt seg við barni ganga
níggju mánar taldar,
til at hennara stundum leið,
hon føddi ein svein so baldan.
27.
Tað er enn, sum oftum var tá,
duld eru døpul mein,
frúgvin er gingin í høgaloft,
hon føddi ein ungan svein.
28.
Sveipar hon hann í klæði rein,
tá hann kom í heim,
Sjúrða bað hon nevna
tann gæviliga svein.
29.
Barnið varð borið frá kirkju heim
aftur for móðdur sín,
meiri læt hon røkta tað
enn alt sítt gult í skrín.
30.
Hann veks upp hjá síni móður,
Gud gav honum vekst,
meiri veks hann í ein mánað
enn onnur børn í seks.
31.
Hann veks upp hjá síni móður
undir reyðum skildri,
lærdi allar listir tær,
ið meistarin kjósa vildi.
32.
Hann veks upp hjá síni móður,
tann tíguliga mann,
Hjalprekur kongurin
fostraði hann.
33.
Hann var seg á leikvølli
burt blant aðrar dreingir,
hvønn tann tíð teir vreiðir vóru,
stóð teim stríð á meingi.
34.
Hann var seg á leikvølli
burt blant aðrar sveinar,
hvønn tann tíð teir vreiðir vóru,
stóð teim stríð á meini.
35.
Niður settust sveinarnir,
vreiðir ið teir vóru.
Líkari var tín faðir at hevnt
enn berja os so stórum.
36.
Niður settust sveinarnir,
vreiðir vóru báðir.
Líkari var tín faðir at hevnt
enn berja os so sára.
37.
Sjúrður kastar reyðum skildri
niður á døkka fold,
tá hann hoyrdi sin faðirs deyð,
hann sortnaði sum ein mold.
38.
Hann kastaði svørð og herklæði,
hann lysti ei longur at leika,
so gekk hann for sína móður
við reyðar kinnir og bleikar.
39.
Hoyr tað, mín hin sæla móðir,
sig mær satt ífrá.
varð mín faðir við váknum vigin,
ella doyði hann á strá ?
40.
Eg kann ikki sannari
siga tær ífrá :
Hundins synir
ið tín faðir vá.
41.
Hundins synir,
ið tín faðir vá,
tað verður ikki, meðan tú livir,
tú sømdir av teim fár.
42.
Sjúrðar svarar síni móður,
alt tað sum hann kann :.
Ofta veksur í ungum rakka
hvassar tenn í rann.
43.
Sjúrðar svarar síni móður,
alt tað sum hann kundi :
Ofta veksur í ungum rakka
hvassar tenn í munni.
44.
Hjerdi veit sær
eina breyt,
læsir upp ta kistuna
full er innan við skreyt.
45.
Hon læsir upp ta kistuna,
full var við gull og fæ,
hon tók upp ta skjúrtuna
og kastar honum á knæ.
46.
Hon tók upp ta skjúrtuna,
øll var í blóði drigin,
Her skalt tú síggja tey herklæði,
hvarí tín faðir er vigin.
47.
Tak tú hesar
svørðslutir tvá,
lat tú teir til smíði,
eitt annað svørð at slá.
48.
Frænur eitur ormurin,
á Glitraheiði liggur.
Regin hann er góður smiður,
fáum er hann dyggur.
49.
Regin smiður býr
fyri handan á,
Honum skalt tú fáa hesar
svørðslutir tvá.
50.
Gakk tú teg at fossinum,
kasta stein í á,
tak so tann av hestunum,
ið ikki víkir frá.
51.
Hann tók tann av hestunum
ið ikki víkti frá,
um varð hann kallaður,
hann eitur Grani grá.
52.
Sjúrður klæðist í síni song
eini morgun snimma.
Nú lýstir meg yvir um á
Regin smið at finna.
53.
Sjúrður er riðin
fyri dyrnar fram,
Regin kastar øllum smíði,
hann tók sær jarn í hand.
54.
Ver vælkomin, Sjúrður,
higar nú til mín,
drekk nú, hvat tær betur líkar,
mjøðin ella vín !
55.
Lítið er mær um mjøðin tín,
hálvvæl minni um vín,
onnur havi eg ørindini
higar í dag til tín.
56.
Tak tú hesar
svørðslutir tvá,
vita tað, reystur Regin smiður,
eitt annað svørð út slá.
57.
Smíða skalt tú mær svørðið
virðilia væl.
bæði skal eg vega við tí
jarn so sum stál.
58.
Smíða skalt tú mær svørðið
skært og so reint,
bæði skal eg vega við tí
jarn so sum stein.
59.
Hoyr tú, snari Sjúrður,
tú ert mær so kærur,
dvølst tú nakað í ríkinum
ver í nátt hjá mær.
60.
Eg fái ikki, Regin smiður,
dvalst her hjá tær,
Hjalprekur saknar mín
úr hásæti frá sær.
61.
Regin gongur at sterkum stiðja,
leggur jarn í eld,
tíggju næturnar
hevði hann tað í gerð.
62.
Tíggju næturnar
hevði hann tað í gerð.
tá var snari Sjúrður
riðin har á ferð.
63.
Sjúrður er riðin
fyri dyrnar fram,
Regin kastar øllum smíði,
hann tók sær svørð í hand.
64.
Ver vælkomin, Sjúrður,
smíðað havi eg svørð,
bilar tær hvørki hjarta ei hug,
tú verður til víggja før.
65.
Smíðað havi eg svørðið
virðilia væl,
bæði skalt tú vega við tí
jarn so sum stál.
66.
Smíðað havi eg svørðið
skært og so reint,
bæði skalt tú vega við tí
jarn so sum stein.
67.
Sjúrður gongur at sterkum stiðja,
høggur við ein fart.
Sundur mítt svørðið
í tógva lutir brast.
68.
Deyðan ert tú, Regin smiður,
av mær verð,
fyru tú hevur svikið meg
í váknagerð.
69.
Smíða skalt tú mær annað,
skal tað vera so,
hoyr tað, reystur Regin smiður,
lív skalt tú ei fá.
70.
Smíði eg tær annað,
verður tað ikki so,
hjartað úr orminum
tað leggi eg treytir á.
71.
Regin gongur at sterkum stiðja,
leggur jarn í eld,
tríati næturnar
hevði hann tað í gerð.
72.
Tríati næturnar
hevði hann tað í gerð.
tá var snari Sjúrður
riðin har á ferð.
73.
Sjúrður er riðin
fyri dyrnar fram,
Regin kastar øllum smíði,
hann tók sær svørð í hand.
74.
Ver vælkomin, Sjúrður,
smíðað havi eg svørð,
bilar tær hvørki hjarta ei hug,
tú verður til víggja før.
75.
Smíðað havi eg svørðið
virðilia væl,
bæði kannst tú vega við tí
jarn so sum stál.
76.
Smíðað havi eg svørðið
skært og so reint,
bæði kanst tú vega við tí
jarn so sum stein.
77.
Sjúrður gongur at sterkum stiðja,
leggur svørðið til,
sundur kleyv hann stóra stiðja
standandi niður.
78.
Sjúrður gongur at sterkum stiðja,
høggur við ein fart,
hvørki mátti røkka ei støkka,
so var svørðið hart.
79.
Sjúrður gav so stórt eitt høgg,
orna tók hans blóð,
hann kleyv sundur stóra stiðja
niður í hallargólv.
80.
Vá hann ormin giltum upp,
annað so sum tá,
Gramm kallaði hann svørðið,
á hallargólvi lá.
81.
Hoyr tú, snari Sjúrður,
tú ert so rask ein mann,
hvar stendur tín ferðin,
og hvar ríður tú fram.
82.
Fyrst ríði eg í randarný,
Hundins synir at vinna,
síðan aftur á Glitraheiði,
tað fýsir meg minna.
83.
Tað er reystur Regin smiður,
mælir so fyri sær,
Kvittar tú á Glitraheiði,
lat meg fylgja tær.
84.
Tað var Sjúrður Sigmundarson,
skortar hann ei eyð,
Hann reið seg í randarný,
hann hevndi sín faðirs deyð.
85.
Hann reið seg í randarný,
væl komin aftur úr teirri,
síðan aftur úr ríkinum
hann kvittar á Glitraheiði.
86.
Tað var Sjúrður Sigmundarson,
reið fram yvir skeið,
møtir hann einum gomlum manni,
setast niður á leið.
87.
Ein kom maður á víðan vøll fram,
eingin ið hann kendi,
Eittans eyga í heysi ber,
ein finskan boga í hendi.
88.
Ein kom maður á víðan vøll fram,
eyga hevur sum bolli,
eittans hár á hesum dára,
toppur á miðjum kolli.
89.
Ein kom maður á víðan vøll fram,
vá við eiggjateini,
eittans eyga í heysi ber,
og knepta brók á beini.
90.
Hoyr tú, snari Sjúrður,
tú ert so rask ein mann,
hvar stendur tín ferðin,
og hvar ríður tú fram.
91.
Fyrst reið eg í randarný,
Hundins synir at vinna,
nú lystir meg á Glitraheiði,
tað fýsir meg minna.
92.
Eg reið meg í randarný,
væl komin aftur úr teirri,
síðan aftur úr ríkinum
eg kvitti á Glitraheiði.
93.
Hvør hevir biðið teg, Sjúrður,
grivið tær gravir tvær ?
Deyðan hevur sami maður
ætlað tær.
94.
Regin, ormins bróðir,
hann mær ráðini ger,
tí hann er mín vinmaður
í hesari ferð.
95.
Drekk tú, Regin smiður,
spar ei sjálvan meg,
hann er tann versti svikari,
og svíkja vil hann teg.
96.
Hann er tann versti svikari,
og svíkja vil hann teg,
tí hann hevur svikið
í váknagerð.
97.
Tí hann hevur svikið
í váknagerð,
hoyr tú, snari Sjúrður,
samlíkt ger hann við teg.
98.
Grav tú enn ta triðju,
grav hana her íhjá,
hoyr tú, snari Sjúrður,
ei her inni stá.
99.
Grav tú enn ta fjórðu,
grav hana skamt ífrá,
ein mun av eitrinum
tað lívir hon tær tá.
100.
Tríati alin er fossurin,
ið ormurin undir liggur,
uppi standa høvur og sporl,
og bukt á homrum liggur.
101.
Uppi standa høvur og sporl,
bukt á homrum lá,
hvør er hann so hugdjarvur,
ið vega hann torir tá.
102.
Sjúrð skalt tú nevna meg,
Sigmundar son,
tað var hin unga Hjerdi,
hon var hans kona.
103.
Sjúrð skalt tú nevna meg,
Sigmundar svein,
tað var hin unga Hjerdi,
hon bar meg í heim.
104.
Tað er Sjúrður Sigmundarson,
ríður á heiði Glitra,
han vil vera kempuførur,
ið møtir hans brandi bitra.<BR< TD>
105.
Ormurin liggur á gullinum,
ger so stórt eitt skrík,
Sjúrður situr á Grana baki,
hann býr sítt svørðið til.
106.
Ormurin liggur á gullinum,
frá man frættast víða,
Sjúrður situr á Grana baki,
hann býr seg til at stríða.
107.
Sjúrður gav so stórt eitt høgg,
tað var mikið undur,
tá skalv bæði leyv og lund,
hann kleyv hann um miðju sundur.
108.
Tað var Sjúrður Sigmundarson,
sínum svørði brá,
hann kleyv henda frænarorm
sundur í lutir tvá.
109.
Sjúrður stokti hjartað,
tað var virðin trang,
tríati alin var
tann teinurin lang.
110.
Tað var Sjúrður Sigmundarson,
brá fingrar upp í munn,
fuglar og so villini djúr
tey vórðu honum kunn.
111.
Tað søgðu honum villir fuglar,
uppi sótu í eik,
Sjálvur mást tú, Sjúrður,
eta tína steik.
112.
Sjúrður stokti hjartað,
av teini dró,
Regin legðist at drekka
ormins blóð.
113.
Tað var Sjúrður Sigmundarson,
sínum svørði brá,
hann kleyv reystan Regin smið
sundur í lutir tvá.
114.
Árla var um morgunin,
roðar fyri sól,
bindur upp á Grana bak
gullkisturnar tólv.
115.
Bindur upp á Grana bak,
so er mær frásagt,
tólv gullkistur
hvørjumegin klakk.
116.
Tólv gullkistur
hvørjumegin tá
síðan setst hann Sjúrður
at ríða omaná.
117.
Síðan setst hann Sjúrður
at ríða omaná.
hann sprakk yvir Linda(r)nar,
og reiður var hann tá.
118.
Grani rendi, heiðin kendi,
honum var leiðin kunn,
Sjúrður svav á teirri nátt
undir ein kaldan runn.
119.
Sjúrður svav á teirri nátt
undir ein kaldan runn,
eg svørji tann eið á mína trúgv,
hann gisti í Hólmgørðum.
120.
Sjúrður klæðist í Hólmgørðum
eina morgun snimma,
hon fylgdi honum so langt á leið,
mangir grátir renna.
121.
Sjúrður reið á markir út,
ei hans móðir visti,
eingin veit á morgni at siga,
hvar hann á kvøldi gistir.
122.
So gongur hann Grani
eftir víðan sand,
tílík(ur) kemur eingin aftur
á buðla kongins land.
123.
So gongur hann Grani
eftir víðan vøll,
tílík(ur) kemur eingin aftur
á buðla kongins høll.
 
{ENGLISH}

Grani bore the gold from the Heath.
With his brand a-raging,
Sigurd slew the wyrm-dragon.
Grani bore the gold from the Heath.

1.
Will ye now harken(listen)?
To this tale I tell of
King Budli and King Gunnar,
On both of them I sing.
2.
Will ye now harken(listen)?
Whilst I sing
Of both these kings,
And I recite thereon.
3.
Much gladdened and drunken,
They passed their yuletide;
Properly besotted were they,
Upon the throne of their own.
4.
Sigmund I now name,
The son of the jarl,
The beloved of young Hjerdi[Hjordis],
She was his queen.
5.
King Sigmund
Went his way
King Hjalprek
Followed the breadth(?).
6.
Mirthless woe came yonder
Within the hallowed hall,
Manly did they ward(defend)
King Budli's hill.
7.
Mirthless woe came to the kingdom,
Eastward strand ashore,
Manly do they defend
King Budli's hill.
8.
They rode out to battle,
None to home returned,
Survived by Hjerdi[Hjordis] abiding,
Both with sorrow and pain.
9.
They rode out to battle,
Let them stay alive!
Survived by Hjerdi[Hjordis] abiding,
She was Sigmund's queen.
10.
Hjerdi followed after
In a cloak of blue
Thus they went to the courtyard,
Where Sigmund was laid.
11.
"Lie you here, Sigmund,
Sweetheart mine,
Is there naught a remedy
For your injury?"
12.
"You may mean to venture far[?]
Seeking out [wise] counsel,
For to prepare a smearing-balm,
To remedy my injury.
13.
Sundered was my sword,
Sundered was my spear,
Hunding's sons they
Rode towards me!"
14.
Hunding's sons
Breached my armour,
Venom tainted their sword-tips,
[Withal] they gored me through.
15.
When I now felt[?]
The first wound,
Broken was my sword
In pieces twain asunder.
16.
When I now felt[?]
The second wound,
Deep within my heart
Did I give up the farce[??].
17.
Take you this
Two sword-fragments,
Guard it long at the smithy,
For our wee young son.
18.
Fraenur[Fávnir] hight the wyrm-dragon,
At the Glittering-Heath he lies,
Regin, he is one fine smith,
Yet scarce is he trustworthy.
19.
Regin the smith's farmstead,
Lay across the river,
To him shall you carry these,
The sword fragments twain.
20.
The one you have conceived of me,
A [gallant] youth shall be,
Foster him with devotion and pride,
And have him named Sigurd.
21.
No more, Hjerdi[Hjordis],
No longer can I talk to you,
I think 'tis my death's hour,
Encroaching near upon me.
22.
Weeping went Hjerdi[Hjordis]
From Sigmund,
Yet the ladies-in-waiting
Stood fast by her (in succor).
23.
Yet the ladies-in-waiting
Stood fast by her (in succor).
She grew faint, the queen, Hjerdi[Hjordis],
Falling down in swoon.
24.
As such things oft does happen[?],
The event befell quite a-sudden,
The jarl lay now moribund,
On the very night.
25.
The queen went, great with child,
For the course of the nine months,
Until the hour was due,
And she bore a son so fine.
26.
The queen went, great with child,
For the appointed nine months.
Until the hour was due,
And she bore a son so bold.
27.
As such things oft does happen[?],
Hid in secret was her double pain,
The queen went to her chamber upstairs,
And she bore her young son.
28.
They wrapped him 'round with one fair cloth,
When he came into the world,
Sigurd hight his name,
A son of good fortune(advent) was he.
29.
The child was brought home from the church,
Thereafter went his mother,
There was more that troubled her,
Than all the gold in the shrine.
30.
He grew up beside his mother,
God saw to his growing up,
He grew more in the span of a month,
Than the other children managed in six.
31.
He grew up beside his mother,
Under a ruddy shield,
He learned all the arts
That his master-tutor did teach.
32.
He grew up beside his mother;
The splendid husband,
Hjalprek the king
Raised [the fosterling].
33.
He was out on the playground,
Mingled/Impartial[?] with the other doughty youths,
Now and then when they were wroth
Strife and woe to them. [obscure]
34.
He was out on the playground,
Mingled/Impartial[?] with the other doughty youths,
Now and then when they were wroth
Strife and woe to them. [obscure]
35.
The youths sat down
Wroth were they.
Befits you to avenge your father,
A burden that's most difficult.
36.
The youths sat down
Wroth were they.
Befits you to avenge your father,
A burden that's so sore.
37.
Sigurd cast the ruddy shield
Down on the darkened soil,
When he heard of his father's death,
He grew black as a clod of earth.
38.
He cast down sword and harness,
He had enough of this play,
Thus he went his mother.
His cheeks turning red and white.
39.
"Hear me now dear mother,
Tell me the truth whereof:
Did my father fall by a weapon,
Or was it a steer or straw?. [?]
40.
There is but nothing I can tell you
More worthy than this to tell:
’Twas by Hundin's sons
That your father was slain,
41.
’Twas by Hundin's sons
That your father was slain,
But never while you live
Will you have your revenge.
42.
Sigurd gainsaid his mother
With what he full well knew:
Often it is that a mere young pup
Hides mighty teeth in his snout.
43.
Sigurd gainsaid his mother
With what he full well knew:
Often it is that a mere young pup
Hides mighty teeth in his mouth.
44.
Hjerdi knew well
Her way to
Unlock the chest,
Filled with garments rich.
45.
She unlocked the chest,
Filled with gold and treasure,
She took out a byrnie,
And tossed it upon his knee.
46.
She took out a byrnie
That all in blood was drenched:
Hither stain your see on the battle-garb,
In which your father had died.
47.
Take you this
Sword-fragments twain,
Take them to the smithy,
Into one whole sword to be struck.
48.
Fraenur[Fávnir] hight the wyrm-dragon,
At the Glittering-Heath he lies,
Regin, he is one fine smith,
Yet scarce is he trustworthy.
49.
Regin the smith's farmstead,
Lay across the river,
To him shall you carry these,
The sword fragments twain.
50.
Go now to the waterfall
Cast ye a stone in it,
Take for your own the very horse,
Which budges not from there.
51.
He took for his own, from the horse-pack,
The one which did not budge.
And the name that he was called by
Was Grani the gray.
52.
Sigurd got clad in his bed,
And fared out early morn:
"Lustily I fare to the river
For Regin the smith to find".
53.
Sigurd then rideth
Right up to the door.
Regin put his smithying aside,
And took an iron bar in hand.
54.
"Welcome orphan Sigurd,
To my humble abode,
Drink now whichever you like,
Whether that be mead or wine!"
55.
"I will not have mead with you,
Let alone your wine.
I for another errand have come,
To your homestead today.
56.
Take you these,
Sword-fragments twain,
Do you know, tell me Regin the smith,
How these into a whole sword can be struck?
57.
You shall temper me a sword
Worthy and leal(true).
With which I can defeat
Both iron and steel.
58.
59.
60.
61.
62.
63.
64.
65.
66.
67.
68.
69.
70.
71.
72.
73.
74.
75.
76.
77.
78.
79.
80.
81.
82.
83.
84.
85.
86.
87.
88.
89.
90.
91.
92.
93.
94.
95.
96.
97.
98.
99.
100.
101.
102.
103.
104.
105.
106.
107.
108.
109.
110.
111.
112.
113.
114.
115.
116.
117.
118.
119.
120.
121.
122.
123.

Faroese text from :
W.B.Lockwood. Die Färöischen Sigurdlieder nach der Sandoyarbók. Tórshavn, 1983.

[ Back to Faroese kvæði page ]